Μαρ­μά­ρι­νη ει­κό­να στην οποία απει­κο­νί­ζε­ται ένας αρ­χαί­ος Έλ­λη­νας να ισορ­ρο­πεί μία μπά­λα με το πό­δι του. Έκ­θε­μα στο Εθνι­κό Αρ­χαιο­λο­γι­κό Μου­σείο Αθη­νών.
Εί­ναι ιστο­ρι­κά κα­τα­γε­γραμ­μέ­νο ότι σε πολ­λές χώ­ρες υπήρ­ξαν παι­χνί­δια όπου οι παί­κτες κλο­τσούν μία μπά­λα, όπως ο επί­σκυ­ρος στην Αρ­χαία Ελ­λά­δα], το «woggabaliri» στην Αυ­στρα­λία, το «harpastum» στη Ρω­μαϊ­κή Αυ­το­κρα­το­ρία και το «cuju» στην Κί­να.

Οι σύγ­χρο­νοι κα­νό­νες του πο­δο­σφαί­ρου βα­σί­ζο­νται στις προ­σπά­θειες που έγι­ναν στα μέ­σα του 19ου αιώ­να για τυ­πο­ποί­η­ση των ποι­κί­λων μορ­φών του πο­δο­σφαί­ρου που παι­ζό­ταν στα δη­μό­σια σχο­λεία της Αγ­γλί­ας.

Η ιστο­ρία του πο­δο­σφαί­ρου στην Αγ­γλία χρο­νο­λο­γεί­ται του­λά­χι­στον από τον όγδοο αιώ­να.

Οι Κα­νό­νες του Κέ­μπριτζ, που κα­ταρ­τί­στη­καν για πρώ­τη φο­ρά στο Πα­νε­πι­στή­μιο του Κέ­μπριτζ το 1848, εί­χαν με­γά­λη επιρ­ροή στην ανά­πτυ­ξη των επό­με­νων κα­νό­νων του πο­δο­σφαί­ρου. Οι Κα­νό­νες του Κέ­μπριτζ γρά­φτη­καν στο Τρί­νι­τι Κό­λετζ (Trinity College) του Κέ­μπριτζ σε μια συ­νε­δρί­α­ση στην οποία συμ­με­τεί­χαν εκ­πρό­σω­ποι από τα σχο­λεία Ίτον (Eaton College), Χά­ρο­ου (Harrow School), Ρά­γκ­μπι (Rugby School), Γουίν­τσε­στερ (Winchester College) και Σριού­σμπε­ρι (Shrewsbury School). Δεν εί­χαν κα­θιε­ρω­θεί κα­θο­λι­κά, όπου δη­λα­δή παι­ζό­ταν το πο­δό­σφαι­ρο. Κα­τά τη διάρ­κεια της δε­κα­ε­τί­ας του 1850, πολ­λές ομά­δες που δεν συν­δέ­ο­νταν με σχο­λεία ή πα­νε­πι­στή­μιο δη­μιουρ­γή­θη­καν σε όλο τον αγ­γλό­φω­νο κό­σμο, για να παί­ζουν διά­φο­ρες μορ­φές του πο­δο­σφαί­ρου. Με­ρι­κές ομά­δες δη­μιούρ­γη­σαν τους δι­κούς τους ξε­χω­ρι­στούς κα­νό­νες, με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα τη Σέ­φιλντ, που δη­μιουρ­γή­θη­κε από πρώ­ην μα­θη­τές του δη­μό­σιου σχο­λεί­ου το 1857, και που οδή­γη­σε στη δη­μιουρ­γία της Πο­δο­σφαι­ρι­κής Ομο­σπον­δί­ας του Σέ­φιλντ (Sheffield Football Association) το 1867 και των Κα­νό­νων του Σέ­φιλντ. Το 1862, ο Τζον Τσαρλς Θρινκ (John Charles Thring), εκ­παι­δευ­τι­κός του σχο­λεί­ου Uppingham School, επι­νό­η­σε επί­σης ένα σύ­νο­λο κα­νό­νων, οι οποί­οι απο­κα­λού­νταν «The Simplest Game» ή «The Uppingham Rules».

 Η ομά­δα Ρό­γιαλ Εν­τζι­νίρς η οποία ήταν φι­να­λίστ στο πρώ­το τε­λι­κό του κυ­πέλ­λου Αγ­γλί­ας το 1872.
Οι συ­νε­χι­ζό­με­νες αυ­τές προ­σπά­θειες συ­νέ­βα­λαν στη δη­μιουρ­γία της Πο­δο­σφαι­ρι­κής Ομο­σπον­δί­ας της Αγ­γλί­ας (The Football Association - The FA) το 1863, η οποία συ­νε­δρί­α­σε για πρώ­τη φο­ρά το πρωί της 26ης Οκτω­βρί­ου του 1863 στην Τα­βέρ­να Freemasons (Freemasons' Tavern) στην Great Queen Street του Λον­δί­νου. Στη συ­νά­ντη­ση συμ­με­τεί­χαν αντι­πρό­σω­ποι 12 ομά­δων και σχο­λεί­ων του Λον­δί­νου: Μπαρ­νές ΡΦΚ (Barnes Rugby Football Club), Σί­βιλ Σερ­βάις ΦΚ (Civil Service F.C.), Κρου­σά­ντερς ΦΚ (Crusaders F.C.), Φό­ρεστ οφ Λει­τον­στό­ουν (Forest of Leytonstone), Νό­ου Νέιμ Κλαπ (N.N. Club), Κρί­σταλ Πά­λας ΦΚ (1861) (Crystal Palace F.C. (1861)), Μπλάκ­χεθ ΦΚ (Blackheath F.C.), Κέν­σιγ­κτον Σκουλ (Kensington School), Πέρ­σε­βαλ Χά­ους (Perceval House), Σούρ­μπι­τον ΦΚ (Surbiton F.C.), Μπλάκ­χεθ Προ­πιέ­τα­ρι Σκουλ (Blackheath Proprietary School) και Σάρ­τερ­χά­ους Σκουλ (Charterhouse School).

Η συ­νά­ντη­ση στην τα­βέρ­να ήταν η απαρ­χή για πέ­ντε ακό­μα συ­να­ντή­σεις με­τα­ξύ Οκτω­βρί­ου και Δε­κεμ­βρί­ου, στο τέ­λος των οποί­ων πα­ρή­χθη το πρώ­το ολο­κλη­ρω­μέ­νο σύ­νο­λο κα­νό­νων. Στην τε­λευ­ταία συ­νά­ντη­ση, ο πρώ­τος τα­μί­ας της FA, ο εκ­πρό­σω­πος της ομά­δας ρά­γκ­μπι Blackheath F.C., Φράν­σις Μά­ου­λε Κά­μπελ (Francis Maule Campbell), απέ­συ­ρε την ομά­δα του από την FA εξαι­τί­ας της απόρ­ρι­ψης δύο προ­τά­σε­ων. Η πρώ­τη επέ­τρε­πε το τρέ­ξι­μο με την μπά­λα στο χέ­ρι και η δεύ­τε­ρη επέ­τρε­πε την πα­ρε­μπό­δι­ση της ενέρ­γειας αυ­τής με λά­κτι­σμα στις κνή­μες του αντι­πά­λου, τρι­κλο­πο­διά ή συ­γκρά­τη­ση με τα χέ­ρια. Άλ­λες πο­δο­σφαι­ρι­κές ομά­δες ρά­γκ­μπι ακο­λού­θη­σαν και δεν εντά­χθη­καν στην FA ή απο­χώ­ρη­σαν στη συ­νέ­χεια, δη­μιουρ­γώ­ντας το 1871 την Ένω­ση Ρά­γκ­μπι (Rugby Football Union). Τα υπό­λοι­πα έντε­κα σω­μα­τεία, κά­τω από την επο­πτεία του Εμπε­νί­ζερ Κομπ Μόρ­λεϊ (Ebenezer Cobb Morley), ιδρυ­τή της Μπαρ­νές ΡΦΚ, επι­κύ­ρω­σαν τους αρ­χι­κούς δε­κα­τρείς κα­νό­νες του παι­χνι­διού.

Οι κα­νό­νες αυ­τοί πε­ρι­λάμ­βα­ναν το χει­ρι­σμό της μπά­λας με «από­κρου­ση» και την απου­σία ορι­ζό­ντιου δο­κα­ριού και έμοια­ζαν εκ­πλη­κτι­κά με τους κα­νό­νες του βι­κτω­ρια­νού πο­δο­σφαί­ρου που ανα­πτύσ­σο­νταν την ίδια πε­ρί­ο­δο στην Αυ­στρα­λία. Η Πο­δο­σφαι­ρι­κή Ομο­σπον­δία του Σέ­φιλντ δια­τη­ρού­σε τους δι­κούς της κα­νό­νες μέ­χρι τη δε­κα­ε­τία του 1870 και η FA υιο­θέ­τη­σε ορι­σμέ­νους από τους κα­νό­νες αυ­τές, μέ­χρι που υπήρ­χε μό­νο μι­κρή δια­φο­ρά στα παι­χνί­δια.

 Η Εθνι­κή Αγ­γλί­ας αντι­μέ­τω­πη με την Εθνι­κή Σκω­τί­ας το 1872 στο The Oval
Οι Κα­νό­νες Παι­χνι­διού σή­με­ρα κα­θο­ρί­ζο­νται από το Διε­θνές Πο­δο­σφαι­ρι­κό Συμ­βού­λιο (IFAB). Το συμ­βού­λιο συ­γκρο­τή­θη­κε το 1886 με­τά από συ­νά­ντη­ση που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στο Μάν­τσε­στερ με­τα­ξύ της FA, της Πο­δο­σφαι­ρι­κής Ομο­σπον­δί­ας Σκω­τί­ας, της Πο­δο­σφαι­ρι­κής Ομο­σπον­δί­ας Ουα­λί­ας και της Ιρ­λαν­δι­κής Πο­δο­σφαι­ρι­κής Ομο­σπον­δί­ας. Η πα­λαιό­τε­ρη πο­δο­σφαι­ρι­κή διορ­γά­νω­ση στον κό­σμο εί­ναι το Κύ­πελ­λο Αγ­γλί­ας, το οποίο δη­μιουρ­γή­θη­κε από τον πο­δο­σφαι­ρι­στή της Γουό­ντε­ρερς ΦΚ και γραμ­μα­τέ­ας της FA, Τσαρλς Γουί­λιαμ Άλ­σοκ (Charles William Alcock) και στο οποίο δια­γω­νί­ζο­νται οι αγ­γλι­κές ομά­δες από το 1872.

Ο πρώ­τος διε­θνής πο­δο­σφαι­ρι­κός αγώ­νας έλα­βε χώ­ρα το 1872 με­τα­ξύ της Εθνι­κής Σκω­τί­ας και της Εθνι­κής Αγ­γλί­ας στη Γλα­σκώ­βη και πά­λι με πρω­το­βου­λία του Τσαρλς Γουί­λιαμ Άλ­σοκ. Στην Αγ­γλία επί­σης δη­μιουρ­γή­θη­κε το πρώ­το πρω­τά­θλη­μα πο­δο­σφαί­ρου στον κό­σμο, το οποίο ιδρύ­θη­κε στο Μπέρ­μιγ­χαμ το 1888 από το διευ­θυ­ντή της Άστον Βί­λα William McGregor.

Η αρ­χι­κή μορ­φή του πρω­τα­θλή­μα­τος πε­ρι­λάμ­βα­νε 12 σω­μα­τεία από την κε­ντρι­κή και βό­ρεια Αγ­γλία. Η FIFA, ο διε­θνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νος ορ­γα­νι­σμός που διοι­κεί το πο­δό­σφαι­ρο, ιδρύ­θη­κε στο Πα­ρί­σι το 1904, οπό­τε και δη­λώ­θη­κε ότι θα τη­ρη­θούν οι Κα­νό­νες του Παι­χνι­διού της FA. Η αυ­ξα­νό­με­νη δη­μο­τι­κό­τη­τα του διε­θνούς παι­χνι­διού οδή­γη­σε στην απο­δο­χή εκ­προ­σώ­πων της ΦΙ­ΦΑ στο Διε­θνές Πο­δο­σφαι­ρι­κό Συμ­βού­λιο το 1913.

Το συμ­βού­λιο σή­με­ρα απο­τε­λεί­ται από τέσ­σε­ρις εκ­προ­σώ­πους της ΦΙ­ΦΑ και από ένα εκ­πρό­σω­πο από κά­θε μία από τις τέσ­σε­ρις πο­δο­σφαι­ρι­κές ομο­σπον­δί­ες του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου.[37] Το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο εί­ναι το μό­νο κρά­τος που δια­τη­ρεί τέσ­σε­ρις ομο­σπον­δί­ες και αντί­στοι­χες εθνι­κές ομά­δες (Εθνι­κή Αγ­γλί­ας, Εθνι­κή Σκω­τί­ας, Εθνι­κή Ουα­λί­ας και Εθνι­κή Βο­ρεί­ου Ιρ­λαν­δί­ας) τι­μής ένε­κεν, για την προ­σφο­ρά του στο άθλη­μα.

 Πηγή: wikipedia